Dubbel ovaal: twee treinen tegelijk

Benjamin | TrackDrawer.com · gepubliceerd 2 november 2026

Een dubbel ovaal is een ovaal met een tweede ovaal erbinnen, op een radius die precies de parallelafstand van je systeem kleiner is. Op elke lus rijdt een eigen trein, en met een kruisverbinding kan een trein van de ene lus naar de andere. De buitenste lus bepaalt je plaat: met Märklin C-rail R2/R1 heb je minstens 101,5 cm diepte nodig, met R3/R2 117 cm.

Twee lussen op één afstand

Bij de meeste setrails ligt de ene radius precies de parallelafstand van het systeem buiten de andere. Bij C-rail is R1 360 mm, R2 437,5 mm en R3 515 mm: telkens 77,5 mm verder, de parallelafstand van de C-rail-wissel met zijn tegenboog. Waar die maat vandaan komt, lees je in parallelafstand.

Geef je beide lussen dezelfde rechte zijden, dan liggen ze overal even ver uit elkaar: op de rechte stukken en in de bochten. Zo legt de Auto-designer zijn dubbelspoor ook: de binnenlus op de volgende kleinere radius waarvan de stap gelijk is aan een parallelafstand van het systeem, met dezelfde rechte zijden als de buitenlus. Een voorbeeld uit een meting op 240 x 120 cm met C-rail: "Dubbelspoor R3/R2", 60 stukken en 10,83 m spoor. Elke lus heeft twaalf bochten, en elke rechte zijde is 1211,7 mm lang.

Hoe diep moet je plaat zijn?

De binnenlus is nooit het probleem; de buitenlus wel. Zijn diepte is twee keer zijn radius plus de beddingbreedte, en daar komt de marge bij. De tabel geeft het kleinste paar per systeem waarvan de radiusstap gelijk is aan de parallelafstand.

In H0 is een dubbel ovaal dus nooit minder dan ongeveer een meter diep. Op de populaire 180 x 90 cm past hij niet; wat daar wel past, staat in een H0-baan op 180 x 90 cm. Bij Märklin Z ligt R1 (145 mm) 50 mm binnen R2, twee keer de parallelafstand: een dubbel ovaal op de standaardafstand begint daar bij R3/R2.

Wat de Auto-designer op 240 x 120 cm legt

TrackDrawer liet de Auto-designer per H0-systeem ontwerpen op 240 x 120 cm met 50 mm marge, uit een typische lade (per radius een volle cirkel plus vier bochten, acht stuks van zes rechte lengtes, drie linkse en drie rechtse wissels, vier tegenbogen, vier compensatiestukken, één kruising en drie stootblokken als het systeem die heeft).

Twee systemen ontbreken. Bij Kato Unitrack H0 liggen de radii 60 mm uit elkaar, terwijl de parallelafstand 74,6 mm is. Bij Hornby is de stap tussen R1, R2 en R3 telkens 67 mm, net naast de parallelafstand van 66,68 mm; het paar R4/R3 klopt wel, maar is met 127,2 cm te diep voor deze plaat. De Auto-designer legt een dubbel ovaal alleen waar beide lussen exact op de parallelafstand liggen, dus daar vond hij er geen.

De kruisverbinding

Een kruisverbinding is een paar wissels, één in elke lus, waarvan de afbuigende takken direct op elkaar aansluiten. Bij C-rail buigen twee wissels van 24,3° op R437,5 samen precies 77,5 mm opzij, over 360 mm lengte. Op elk spoor neemt de kruisverbinding dus 360 mm in: de wissel van 188,3 mm plus een compensatiestuk van 171,7 mm.

Let op de rijrichting. Rijden beide treinen in dezelfde richting rond, dan kan een trein via één kruisverbinding alleen van het ene spoor naar het andere. Voor de weg terug leg je een tweede, gespiegelde kruisverbinding. De Auto-designer legt er een kruisverbinding in als de wissels uit je voorraad met hun afbuiging precies de afstand tussen de lussen overbruggen en de rechte zijde lang genoeg is.

Elektrisch: twee kringen

Rijd je analoog, dan wil je per lus een eigen rijregelaar. De twee lussen moeten dan elektrisch gescheiden blijven, ook in de kruisverbinding. Bij tweerail isoleer je daar beide rails tussen de twee wissels, bij Märklin-drierail de middengeleider. Digitaal voedt één centrale beide lussen en stuur je elke trein met zijn eigen adres; scheiden hoeft dan niet om te rijden.

Een kruisverbinding tussen twee lussen die in dezelfde zin lopen, is geen keerverbinding: de linkse rail blijft links. Pas als je de buitenlus met de binnenlus verbindt op een manier waarbij de trein omgekeerd terugkomt, krijg je het probleem van de keerlus. De controle van TrackDrawer meldt dat bij tweerail.

Rijden met twee treinen

• Links of rechts. Op een echte dubbelsporige lijn rijden treinen in Nederland en Duitsland normaal rechts, in België, Frankrijk en Groot-Brittannië links. Laat je beide treinen in tegengestelde richting rijden, dan kruisen ze elkaar twee keer per ronde.
• Lange rijtuigen in de bocht. Op de binnenste lus steekt de kop van een lang rijtuig naar buiten, op de buitenste het midden naar binnen. Op de standaardafstand van setrails raakt dat meestal niet, maar met flexrail dichter bij elkaar leggen is riskant.
• Een station erbij. Op een rechte zijde kun je aan de buitenkant een passeerspoor of kopspoor hangen, zoals de varianten hierboven laten zien.

Veelgestelde vragen

Is een passeerspoor niet genoeg voor twee treinen?

Voor twee treinen die om beurten rijden wel. Met een dubbel ovaal kunnen ze allebei tegelijk blijven rijden, zonder dat de ene wacht op de andere.

Kan ik een bestaand ovaal later dubbel maken?

Ja, als je plaat diep genoeg is voor de buitenlus. Houd je huidige lus als binnenlus en leg erbuiten een lus op de volgende radius, met dezelfde rechte zijden. Hoe je één ovaal stap voor stap uitbreidt, staat in het ovaal.

Zelf proberen

Voer je bochten van twee radii in en laat de Auto-designer een dubbel ovaal leggen, met of zonder kruisverbinding.