Een H0-baan op 180 x 90 cm: wat past erop?

Benjamin | TrackDrawer.com · gepubliceerd 29 oktober 2026

Op een plaat van 180 x 90 cm past in H0 en OO precies één lus, op de kleinste radius van je railsysteem (rond 360 mm). Daarbinnen is plaats voor kopsporen, een klein rangeerterrein en, bij zes van de tien systemen, een passeerspoor of een station met twee perrons. Een tweede, ruimere lus of dubbelspoor past niet: daarvoor is 90 cm te ondiep.

Waarom de diepte de grens is

De breedte van 180 cm geeft je rijlengte; de diepte van 90 cm beslist welke bochten je kunt gebruiken. Een lus is zo breed als twee keer de radius plus de breedte van het spoor:

• Märklin C-rail R1: 2 x 360 mm + 40 mm bedding = 760 mm.
• Op 900 mm diepte blijft dan 140 mm over: 50 mm marge aan elke kant tot de plaatrand, plus nog 20 mm speling per kant.
• De volgende radius, R2 met 437,5 mm, is al 2 x 437,5 + 40 = 915 mm breed. Die past zelfs zonder marge niet.

Bij de andere systemen is het beeld hetzelfde. Hornby R1 (371 mm, 29 mm breed) is 771 mm, Kato R370 met 41 mm bedding 781 mm. Alles past op de kleinste radius, en daar blijft het bij.

Wat de Auto-designer erop legt

TrackDrawer liet de Auto-designer per railsysteem ontwerpen op 180 x 90 cm met 50 mm randmarge, uit een typische lade: per radius een volle cirkel plus vier bochten, acht stuks van elk van de eerste zes rechte lengtes, drie linkse en drie rechtse wissels, vier tegenbogen, vier compensatiestukken, één kruising en drie stootblokken als het systeem die heeft. Er werd gezocht met het doel rondrit en met de doelen meerdere treinen en station samen.

Wat je uit de tabel leert:

• Een kaal ovaal is overal mogelijk. Met C-rail is dat 22 stukken en 4,11 m spoor, met Roco Line 14 stukken en 4,09 m.
• Kopsporen zijn de makkelijkste uitbreiding. Bij acht van de tien systemen legt de Auto-designer drie kopsporen of een kopspoor met een rangeerterrein binnen de lus. Dat geeft ongeveer 1,5 tot 2,5 m extra spoor om te rangeren.
• Een passeerspoor is krap. Twee wissels met tegenboog en compensatie vragen een lange rechte zijde. Bij Märklin C, M en K, Roco geoLine, Fleischmann Profi en Hornby lukt dat op 180 cm. Piko A vraagt 185 cm, Kato Unitrack H0 190 cm en Roco Line 200 cm, omdat hun wissel met tegenboog en compensatie langer is: 470 tot 575 mm per einde, tegenover 325 tot 400 mm bij de andere.
• Tillig Elite blijft bij een ovaal. Tillig heeft in de catalogus geen tegenboog; dan legt de Auto-designer wissels alleen als kruisverbinding tussen twee lussen, en voor twee lussen is de plaat te ondiep.
• Märklin K past ook op Normalkreis I. De langste variant is een station met twee perrons op Normalkreis I (360 mm), niet op de krappe Industriekreis van 295,4 mm. Een lus met passeerspoor op de Industriekreis past al op 140 x 75 cm.

Twee vormen in de lijst verdienen uitleg. De "driehoek op R1" van 12 stukken en 2,26 m is in feite een cirkel: er is geen ruimte voor rechte zijden. En een "ruit" is een scheve lus met hoeken van 60° en 120°, die op deze plaat net zo veel spoor kan geven als een ovaal. Meer over de vormen staat in de Auto-designer; de ruimte per radius voor C-rail staat in hoeveel ruimte voor Märklin C-rail.

Een radius van 360 mm en lange wagons

De kleinste radius is precies wat 180 x 90 cm mogelijk maakt, maar hij heeft een prijs. Hoe langer een wagon, hoe meer hij in de bocht buiten het spoor uitsteekt: het midden naar binnen, de uiteinden naar buiten.

Een rekenvoorbeeld voor een wagon van 300 mm lang met draaistellen 220 mm uit elkaar:

Op 360 mm is dat merkbaar. Drie gevolgen:

• Naast elkaar. Liggen twee sporen dicht bij elkaar in de bocht, dan kunnen de uitstekende hoeken elkaar raken. Hoe ver sporen uit elkaar moeten liggen, lees je in parallelafstand.
• Koppelingen en buffers. Tussen twee lange wagons verschuiven de koppelingen in de bocht sterk ten opzichte van elkaar. In een S-bocht zonder recht stuk ertussen kunnen buffers haken. TrackDrawer geeft een tip als twee tegengestelde bochten minder recht ertussen hebben dan een standaardwagen; voor H0 rekent de app met 250 mm.
• Uitzicht. Een lange rijtuigtrein op R1 ziet er krap uit, ook als hij goed rijdt. Kortere wagons, goederenwagens en tweeassige rijtuigen passen beter bij een kleine baan.

Welke radius jouw materieel aankan, staat bij de fabrikant van dat materieel. In TrackDrawer kun je je materieel aan het plan toevoegen; de controle waarschuwt dan bij elke bocht die krapper is. Kies je in de Auto-designer een minimumradius boven de kleinste bocht, dan zal hij op 90 cm diep geen lus meer vinden: voor R2 van C-rail heb je met 50 mm marge 1015 mm nodig, dus een plaat van 105 cm diep.

H0 of OO

OO is de Britse schaal 1:76 op hetzelfde spoor van 16,5 mm als H0 (1:87). De treinen zijn dus groter op dezelfde rails. Hornby R1 (371 mm) past op 90 cm met 64,5 mm per kant, maar de wagons steken verder uit dan H0-wagons van hetzelfde voorbeeld; TrackDrawer rekent voor OO met een standaardwagen van 285 mm.

Veelgestelde vragen

Past er dubbelspoor op 180 x 90 cm?

Nee, niet als twee volle lussen. De tweede lus moet op een grotere radius, en die is bij elk systeem breder dan 90 cm. Wie twee treinen wil laten rijden, zoekt het in een passeerspoor (bij zes van de tien systemen op deze maat) of kiest een diepere plaat.

Is 180 x 90 cm genoeg voor een eerste baan?

Ja, voor een lus met kopsporen en wat rangeerwerk. Wil je een station met passeerspoor met Piko A, Kato Unitrack H0 of Roco Line, reken dan op iets meer breedte: 185, 190 of 200 cm.

Zelf proberen

Bekijk de plannen voor C-rail in de Railfolio, of voer je eigen rails in en laat de Auto-designer zien wat er op jouw 180 x 90 cm past.