Treinen besturen door de spanning op het spoor te regelen. Alle locs op hetzelfde stroomgedeelte reageren tegelijk, dus voor meerdere treinen verdeel je de baan in geïsoleerde baanvakken.
De verhoogde onderlaag onder de dwarsliggers, die de ballast voorstelt. Bij setrail met bedding zit die vast aan het railstuk, wat stevig legt en op tapijt of tafel kan.
Een systeem waarbij de lijn in blokken verdeeld is en in elk blok maar één trein tegelijk mag zijn. Een sein aan het begin van het blok toont of het vrij is.
Een wissel waarbij beide sporen in dezelfde richting buigen, met een binnen- en een buitenboog. Handig om in een bocht af te takken zonder het ritme van de boog te breken.
Een versterker die extra stroom levert voor een deel van een digitale baan. Nodig als de centrale alleen niet genoeg stroom geeft voor alle locs en verlichting.
De rijdraad boven het spoor waaruit elektrische locs bij het grootbedrijf hun stroom halen. Op de meeste modelbanen is ze decor en komt de stroom via de rails.
Een kort recht railstuk dat het lengteverschil opvangt tussen het doorgaande spoor en het zijspoor na een wissel met tegenboog. Zo lopen beide sporen weer gelijk op.
Een railstuk met een geïsoleerde buitenrail. Zolang de metalen wielen van een trein erop staan, is het contact gesloten, wat bruikbaar is voor bezetmelding.
Digital Command Control: een open digitale norm, vastgelegd door de NMRA, die door veel fabrikanten gebruikt wordt. Een DCC-decoder werkt met elke DCC-centrale.
Op het spoor staat een vaste spanning met daarin digitale opdrachten. Elke loc heeft een decoder met een eigen adres en kan zo apart bestuurd worden, ook met licht en geluid.
Dubbele kruiswissel: een kruising waarop in beide richtingen ook van spoor gewisseld kan worden. Vier rijwegen op de lengte van één wissel, dus ideaal in een krappe stationshals.
Een systeem met een middengeleider als derde leider: de stroom gaat via de middengeleider heen en via de spoorstaven en wielen terug. Keerlussen geven daardoor geen kortsluiting.
Enkele kruiswissel: een kruising met aan één kant een verbindingsboog, zodat in één richting van spoor gewisseld kan worden. Een tussenvorm tussen kruising en DKW.
Een tijdvak uit de spoorweggeschiedenis volgens de NEM-indeling, van I tot VI. Grof gezien: I tot circa 1920, II circa 1920 tot 1945/1950, III tot circa 1970, IV tot circa 1990, V tot circa 2006 en VI daarna. Modellen uit dezelfde epoche passen samen op een baan.
Een lang railstuk dat je zelf in elke boog kunt buigen en op lengte kunt afzagen. Zo leg je vloeiende bogen en overgangsbogen die met vaste stukken niet lukken.
Grote modelspoorschaal op een spoorwijdte van 45 mm, geschikt voor binnen en voor de tuin. De schaal varieert per voorbeeld en merk; bij LGB is ze circa 1:22,5.
Het deel van een wissel of kruising waar de spoorstaven elkaar snijden: het puntstuk met de vleugelrails ernaast. Het wiel moet hier een korte opening overbruggen, daarom staan er strijkregels tegenover.
Een spoor dat stijgt of daalt, uitgedrukt in procent: hoeveel millimeter hoogte per 100 mm lengte. In het model houdt men hellingen meestal beperkt omdat locs anders wielslip krijgen.
Een langgerekte, samengeknepen ovaal: in het midden lopen beide sporen als dubbelspoor naast elkaar, aan elk uiteinde verbindt een ruime bocht ze, zodat het geheel op een hondenbot lijkt. Elektrisch blijft het één rondgaande lus, geen keerlus.
Drie sporen in een driehoek, met een wissel in elke hoek, waarmee een trein of loc kan keren. Net als een keerlus vraagt hij bij tweerail een ompoolschakeling.
Een lus waardoor een trein terugkeert op hetzelfde spoor, in de omgekeerde richting. Bij tweerail ontstaat daarbij een kortsluiting tussen de spoorstaven, dus is isolatie en een ompoolschakeling nodig; bij drierail met middengeleider niet.
Een rechtstreekse elektrische verbinding tussen de twee polen, bijvoorbeeld door een ontspoord wiel of een verkeerd gesloten keerlus. De voeding schakelt dan uit.
Twee wissels die twee evenwijdige sporen met elkaar verbinden, zodat een trein van het ene naar het andere spoor kan. Beide wissels buigen naar dezelfde kant af.
Treinen en spoor van LEGO, door de jaren heen met batterij, 4,5 V, 12 V, 9 V via de rails en nu met afstandsbediening. Het spoor volgt het noppenraster.
De omtrek rond het spoor die vrij moet blijven van perrons, seinen, tunnelwanden en andere objecten, zodat voertuigen veilig passeren. Ook in bogen, waar wagens uitzwaaien.
Het digitale protocol van Märklin waarbij een loc zich met naam en functies zelf aanmeldt bij een geschikte centrale. Je hoeft dan geen adres in te stellen.
De derde stroomvoerende leider in het midden van het spoor bij drierail, waarover het sleepcontact van de loc de stroom afneemt. Bij Märklin C-rail en K-rail bestaat die uit puntcontacten tussen de dwarsliggers.
De kleinste boog waar een bepaald voertuig nog betrouwbaar doorheen rijdt. Lange rijtuigen en grote stoomlocs vragen vaak meer dan de kleinste boog van het systeem.
Een afspraak over de maten en aansluitingen aan de uiteinden van modules, zoals spoorligging, hoogte en bekabeling, zodat modules van verschillende bouwers op elkaar passen. Verenigingen als FREMO hanteren eigen modulenormen.
De Normen Europäischer Modellbahnen: Europese normen voor modelspoor, uitgegeven door de koepelorganisatie MOROP. Ze leggen onder meer schalen, wielprofielen, koppelingsschachten en de epochen vast.
De National Model Railroad Association, de Amerikaanse modelspoorvereniging die normen voor modelspoor opstelt. De digitale norm DCC is door de NMRA vastgelegd.
Het hoger leggen van de buitenste spoorstaaf in een bocht. Bij het grootbedrijf vangt dat de middelpuntvliedende kracht op; in het model is het vooral een visueel effect.
De afstand tussen de hartlijnen van twee evenwijdige sporen. Elk railsysteem heeft een standaardmaat die je met een wissel en tegenboog of met twee concentrische bogen bereikt.
Een afdruk van je baanplan op ware grootte, verdeeld over A4-tegels die je aan elkaar legt. Zo controleer je het plan op de echte tafel voordat je rails koopt of vastzet.
Een vlakke plaat als ondergrond voor de baan. Snel te maken en ideaal voor setrail; voor hoogteverschillen onder spoorniveau is een open frame handiger.
Een smalle, langgerekte baan, vaak tegen een wand, meestal met een station of industrie en een fiddleyard. Past waar geen ruimte is voor een rondgaande baan.
Welke spoorstaaf plus en welke min voert. Bij analoog tweerail bepaalt ze de rijrichting; waar twee sporen met tegengestelde polariteit samenkomen, ontstaat kortsluiting.
Kleine metalen nokjes tussen de dwarsliggers die bij Märklin-drierail samen de middengeleider vormen. Ze vallen minder op dan een doorlopende middenrail.
De hoogte van het railprofiel in duizendsten van een inch: code 100 is 2,54 mm hoog, code 83 ongeveer 2,1 mm en code 75 ongeveer 1,9 mm. Lagere codes ogen fijner, maar vragen wielen met lagere flenzen.
Stof, oxide en vuil van de bovenkant van de spoorstaven verwijderen zodat locs zonder haperen stroom afnemen. Met een reinigingsgum, een poetsdoek of een reinigingswagen.
Een schakelaar in een glazen buisje die sluit wanneer er een magneet langskomt, bijvoorbeeld een magneet onder een loc. Gebruikt voor terugmelding en schakelen.
Twee tegengestelde bogen direct na elkaar, bijvoorbeeld door een wissel gevolgd door een boog de andere kant op. Lange voertuigen kunnen daarin met de buffers in elkaar haken; een recht tussenstuk van minstens een wagenlengte helpt.
De verhouding tussen de maten van het model en die van het grootbedrijf. Bij schaal 1:87 is elke maat in het model 87 keer kleiner dan in werkelijkheid.
Een railstuk dat een schakelimpuls geeft wanneer een trein erover rijdt, bijvoorbeeld om een sein of wissel te schakelen. Bij Märklin drukt het sleepcontact daarvoor een schakelaar in.
Het verschil, in millimeter en graden, waarmee twee railuiteinden die op elkaar moeten aansluiten, niet samenvallen. TrackDrawer toont het zodat je ziet of een baan echt sluit.
Een doos met een loc, enkele wagons of rijtuigen, een ovaal van railstukken en een rijregelaar of centrale. Een gangbaar beginpunt dat je daarna uitbreidt.
Een extra rail aan de binnenkant van de buitenste spoorstaaf ter hoogte van het hartstuk. Hij geleidt het wiel aan de andere kant, zodat de flens het puntstuk niet raakt.
Een metalen puntstuk dat stroom voert en van polariteit wisselt met de wisselstand. Locs met korte wielbasis rijden er beter over dan over een geïsoleerd puntstuk van kunststof.
Een rijtuig zonder eigen aandrijving maar met een stuurpost, zodat een trein met de loc aan de andere kant in beide richtingen kan rijden zonder kopmaken.
Een boogstuk achter het afbuigende spoor van een wissel dat de wisselhoek opheft. Daarna loopt het zijspoor evenwijdig aan het doorgaande spoor, op de parallelafstand.
Informatie van de baan naar de centrale of computer over waar treinen zich bevinden, bijvoorbeeld via bezetmelding van een baanvak of via contactrails.
Een plaats waar de voeding op het spoor aangesloten is. Op grotere banen plaatst men meerdere voedingspunten om spanningsverlies over de railverbinders te vermijden.
De hoogte tussen de bovenkant van de spoorstaaf en het laagste punt van wat erboven ligt, zoals een brug of een hoger spoor. Ze moet groter zijn dan het hoogste voertuig, met bovenleiding inbegrepen.
De vorm van het loopvlak en de flens van een wiel. Normen van NEM en NMRA leggen breedte en flenshoogte vast, zodat wielen soepel door wissels en kruisingen lopen.
De hoek tussen het rechte en het afbuigende spoor van een wissel. Een kleinere hoek geeft een slankere wissel en een rustiger rijbeeld, maar kost meer lengte.
Spanning die voortdurend van richting wisselt. Het klassieke analoge Märklin-drierail rijdt erop: de spanning regelt de snelheid en een korte spanningsstoot boven de rijspanning schakelt de rijrichting om.