Hoeveel ruimte heb je nodig voor een baan met Märklin C-rail?

Benjamin | TrackDrawer.com · gepubliceerd 30 oktober 2026

Voor een gesloten lus in Märklin C-rail heb je minstens een plaat van 90 x 90 cm nodig: een cirkel van twaalf bochten R1. Wil je een ovaal met een passeerspoor, reken dan op minstens 160 x 90 cm. Op 180 x 90 cm past al een station met kopsporen, op 200 x 120 cm een dubbelspoor met rangeerterrein.

Die cijfers komen niet uit de losse pols. We hebben ze gemeten met de Auto-designer van TrackDrawer, met een gewone voorraad C-rail en 5 cm vrije rand rondom de plaat. Hieronder lees je hoe ze tot stand komen en wat ze betekenen voor jouw ruimte.

Waarom C-rail meer ruimte vraagt dan je denkt

Märklin C-rail is H0-rail op spoorwijdte 16,5 mm met een vaste bedding. Die bedding is in bovenaanzicht 40 mm breed. Dat lijkt weinig, maar het telt mee aan beide kanten van de baan: de buitenkant van een bocht ligt 20 mm verder dan het hart van het spoor.

De kleinste bochtstraal van C-rail is R1 met 360 mm, gemeten tot het hart van het spoor. Elke volgende straal ligt 77,5 mm verder naar buiten. Dat is precies de parallelafstand van C-rail, zodat R1 en R2 samen een dubbelspoor vormen.

Buitenmaat van een cirkel per radius

Een volle cirkel bepaalt de diepte van elke baan: een ovaal is niets anders dan een cirkel die je openknipt en met rechte stukken verlengt. Daarom eerst de buitenmaat per radius.

De buitenmaat is twee keer de straal plus de beddingbreedte van 40 mm. Voor de plaat tellen we daar 2 x 50 mm vrije rand bij, zodat de baan niet tot op de rand ligt en een ontsporende trein niet meteen van tafel valt.

Op de Auto-designer gemeten in stappen van 5 cm wordt dat voor R1 een plaat van 90 x 90 cm: 86 cm is de berekende minimummaat, en met 5 cm minder (85 cm) lukt geen gesloten lus meer. Die kleinste lus bestaat uit twaalf bochten R1 van 30 graden, samen 2,26 m spoor.

Een cirkel is wel een erg korte rit. In de praktijk wil je minstens een ovaal.

Een ovaal: vanaf 100 x 90 cm

Zet je rechte stukken tussen de twee halve cirkels, dan wordt de plaat breder maar niet dieper. Op 100 x 90 cm legt de Auto-designer een ovaal R1 met 16 stukken en 2,53 m spoor. Meer past er op die maat niet: naast het ovaal vindt de ontwerper alleen nog de kleinste gesloten lus. Er is geen ruimte voor een wissel.

Op 90 cm diepte zit je dus vast aan R1. Wil je R2 als buitenste bocht, dan heb je volgens de tabel minstens 1015 mm diepte nodig, in de praktijk een plaat van ruim 100 cm diep.

Een ovaal met passeerspoor: vanaf 160 x 90 cm

Een passeerspoor maakt van een rondrit een baan waar treinen elkaar kunnen kruisen. Daarvoor heb je twee wissels nodig en een tegenboog om het tweede spoor weer evenwijdig te leggen. De standaardwissel van C-rail (24611 links, 24612 rechts) is 188,3 mm lang en buigt af met R2 over 24,3 graden. Met de tegenboog 24224 komt het tweede spoor op 77,5 mm naast het eerste.

Dat kost breedte. De Auto-designer vindt de eerste lus met passeerspoor op 160 x 90 cm: "Station met twee perrons op R1, plus 2 kopsporen", met 31 stukken en 5,32 m spoor. Op 155 cm breed lukt het niet meer. Ook op 100 cm diep blijft 160 cm de kleinste breedte: de extra 10 cm diepte levert hier geen kortere plaat op.

Wat past op gangbare maten?

Op enkele gangbare plaatmaten hebben we gekeken welke varianten de Auto-designer legt met dezelfde voorraad C-rail.

Een paar dingen vallen op. Op 180 x 90 cm, een veelgebruikte maat voor een eerste H0-plaat, heb je al keuze tussen een rondrit met passeerspoor, een klein station met kopsporen en een rangeerterrein. Lees in een H0-baan op 180 x 90 cm wat elk van die varianten speelt.

De sprong naar 200 x 120 cm is groter dan de 20 cm extra breedte doet vermoeden. Door de extra 30 cm diepte passen R2 en R3, en daarmee een dubbelspoor met twee volwaardige sporen rondom. De spoorlengte gaat van ruim 6,5 m naar bijna 11 m. Een hondenbot op R2 geeft op dezelfde plaat een lange rit met twee keerpunten in de bochten.

R1 of liever een grotere straal?

R1 is de kleinste straal en daarmee de ruimtebespaarder. Lange rijtuigen en sommige locomotieven zien er in een krappe bocht minder fraai uit, en de overhang van de wagenbak naar buiten is groter. Kijk daarom bij je materieel welke minimale bochtstraal de fabrikant opgeeft.

Als vuistregel: elke stap naar een grotere radius kost 15,5 cm extra diepte (2 x 77,5 mm). Van R1 naar R3 is dat dus 31 cm. Wie de bochten zichtbaar wil laten, wint vaak meer met een iets diepere plaat dan met extra breedte.

Rekening houden met de rest van de kamer

De plaatmaat is niet de hele ruimte. Je moet ook bij de baan kunnen: een trein terugzetten, een wissel losmaken, schoonmaken. Bij een plaat tegen de muur is een reikafstand van ongeveer 60 tot 70 cm het maximum waarop je nog comfortabel tot achteraan komt. Bij 120 cm diep heb je dus toegang van twee kanten nodig, of je kiest een plan waarbij de achterkant weinig onderhoud vraagt.

Een plaat die je opbergt (onder het bed of tegen de muur) mag ook niet te zwaar of te groot worden. Twee platen van 90 x 90 cm naast elkaar geven 180 x 90 cm en zijn makkelijker te dragen.

Veelgestelde vragen

Kan ik met C-rail een baan bouwen op een plaat van 80 x 80 cm?

Niet met een gesloten lus uit standaard C-rail. De kleinste cirkel, met R1, is buiten de bedding 76 cm breed. Met 5 cm rand rondom heb je 86 cm nodig, op de Auto-designer gemeten een plaat van 90 x 90 cm.

Hoeveel diepte heb ik nodig voor een dubbelspoor rondom?

Met R1 binnen en R2 buiten bepaalt R2 de diepte: 915 mm buitenmaat, ruim 1 m met rand. Op 200 x 120 cm legt de ontwerper een dubbelspoor in R2 en R3.

Je eigen plaat uitproberen

Bekijk de baanplannen met C-rail in de Railfolio voor ideeën op verschillende maten. Voer daarna je eigen plaat en je eigen voorraad in, en laat de Auto-designer een plan leggen dat er echt op past.