De kleinste bochtstraal in N en wat dat betekent voor je plaat
Benjamin | TrackDrawer.com · gepubliceerd 8 november 2026
De kleinste bochtstraal in N ligt in onze catalogus op 192 mm (Fleischmann piccolo en Arnold R1), op de voet gevolgd door Minitrix R1 met 194,6 mm. Een volle cirkel op die straal is buiten de dwarsliggers ongeveer 40 tot 41 cm breed, zodat een gesloten lus met 5 cm rand op een plaat van 50 tot 55 cm diep past. Die krappe bocht is prima voor korte treinen en goederenwagens, maar lange rijtuigen zien er krap uit en kunnen elkaar in dubbelspoor raken.
De kleinste straal per systeem
De tabel toont voor zes N-systemen de krapste bocht in onze catalogus, de breedte van het spoor in bovenaanzicht, en hoe breed een volle cirkel daarmee wordt. De laatste kolom geeft de afbuiging van de standaardwissel: de straal waarmee een trein de wissel in de afbuigende stand doorrijdt.
| Systeem | Kleinste bocht | Breedte spoor | Buitenmaat cirkel | Met 2 x 5 cm rand | Standaardwissel buigt af met |
|---|---|---|---|---|---|
| Fleischmann piccolo R1 | 192 mm | 27 mm | 411 mm | 51,1 cm | 430 mm, 15 graden |
| Arnold R1 | 192 mm | 16 mm | 400 mm | 50,0 cm | 430 mm, 15 graden |
| Minitrix R1 | 194,6 mm | 16 mm | 405,2 mm | 50,5 cm | 194,6 mm, 24 graden |
| Kato Unitrack N R216 | 216 mm | 25 mm | 457 mm | 55,7 cm | 481 mm, 15 graden |
| Peco Setrack N R1 | 228 mm | 24 mm | 480 mm | 58,0 cm | 228 mm, 22,5 graden |
| Tomix Fine Track C243 | 243 mm | 18,5 mm | 504,5 mm | 60,5 cm | 541 mm, 15 graden |
De buitenmaat is twee keer de straal plus de breedte van het spoor. Dat is de ondergrens voor de diepte van elke baan met een lus, want een ovaal is een cirkel die je in het midden openknipt en met rechte stukken verlengt.
Gemeten met de Auto-designer van TrackDrawer, in stappen van 5 cm en met 5 cm rand, wordt dat voor Minitrix en piccolo een plaat van 55 x 55 cm en voor Kato een plaat van 60 x 60 cm. Hoe dat zich verhoudt tot H0, TT en Z, lees je in H0, N, TT of Z.
Elke grotere straal kost diepte
Een ruimere bocht ziet er rustiger uit en is vriendelijker voor lang materieel. Maar elke centimeter straal telt twee keer mee in de diepte van je plaat. Bij systemen waarvan de stralen op de parallelafstand liggen, zoals Minitrix (33,6 mm) en piccolo R1 naar R2 (ook 33,6 mm), kost elke stap naar buiten dus 6,7 cm extra diepte.
Een paar voorbeelden voor Minitrix, buiten de dwarsliggers:
| Minitrix | Straal | Buitenmaat cirkel |
|---|---|---|
| R1 | 194,6 mm | 405,2 mm |
| R2 | 228,2 mm | 472,4 mm |
| R3 | 329 mm | 674 mm |
| R4 | 362,6 mm | 741,2 mm |
| R5 | 492,6 mm | 1001,2 mm |
R3 vraagt dus al bijna 70 cm diepte, R5 meer dan een meter. Wie in N een ovaal met ruime bochten wil, staat daarmee qua diepte op het niveau van een kleine H0-baan; zie een H0-baan op 180 x 90 cm.
De wissel bepaalt mee
Bij de meeste N-systemen buigt de standaardwissel veel ruimer af dan de kleinste bocht: 430 mm bij piccolo en Arnold, 481 mm bij Kato, 541 mm bij Tomix. Een trein die afbuigt, rijdt dus door een rustiger boog dan in het ovaal zelf.
Minitrix is de uitzondering. De standaardwissel 14951/14953 is 104,2 mm lang en buigt af met R1, over 24 graden, en de tegenboog 14914 is een R1-bocht van 24 graden. Dat is heel compact, maar een lange trein rijdt dan in de wisselstraat twee keer door de krapste bocht, in tegengestelde richting. Minitrix heeft daarom ook een slankere wissel, 14954/14939, die afbuigt met R4 (362,6 mm) over 15 graden.
Ook Peco Setrack N buigt af met zijn R1 van 228 mm, over 22,5 graden. Tomix heeft naast de wissel van 15 graden een compacte variant die met 280 mm over 30 graden afbuigt.
Lange rijtuigen in een krappe bocht
Een wagon op twee draaistellen staat in de bocht als een rechte lijn tussen twee punten op de boog. Het midden van de bak schuift naar binnen, de uiteinden zwaaien naar buiten. Hoe krapper de bocht, hoe meer.
Een rekenvoorbeeld met een N-rijtuig van 165 mm lang (een rijtuig van 26,4 m op 1:160) met de draaistellen 119 mm uit elkaar:
| Straal | Midden steekt naar binnen | Uiteinden steken naar buiten |
|---|---|---|
| 192 mm | ongeveer 9 mm | ongeveer 8,5 mm |
| 228,2 mm | ongeveer 8 mm | ongeveer 7 mm |
| 329 mm | ongeveer 5,5 mm | ongeveer 5 mm |
In een enkel ovaal is dat vooral een kwestie van uitzicht. In dubbelspoor wordt het krap. Ligt Minitrix R1 binnen en R2 buiten, op 33,6 mm van elkaar, dan zwaaien de uiteinden van het binnenste rijtuig 8,4 mm naar buiten en schuift het midden van het buitenste 7,8 mm naar binnen. Met een bakbreedte van ongeveer 18 mm (2,8 m op 1:160) blijft er dan rekenkundig niets over: twee lange rijtuigen kunnen elkaar in de bocht raken. Korte wagons en tweeassers hebben dat probleem niet.
Daarbij komt de S-bocht: twee tegengestelde bochten zonder recht stuk ertussen. Daar verspringen de koppelingen van twee lange wagons het sterkst. TrackDrawer geeft een tip als er tussen twee tegengestelde bochten minder recht ligt dan een standaardwagen; voor N rekent de app met 136 mm. Hoe ver sporen in het algemeen uit elkaar moeten liggen, lees je in parallelafstand.
Vuistregels voor je plaat
- 50 tot 60 cm diep: een lus op de kleinste straal, met korte treinen. Kies het systeem met de krapste bocht als elke centimeter telt.
- Dubbelspoor op R1 en R2: reken op ongeveer 47 cm buitenmaat bij Minitrix, maar gebruik binnen geen lange rijtuigen, of leg de sporen in de bocht verder uit elkaar.
- Lange D-treinen en een rustig beeld: neem R3 of meer als buitenste bocht en reken op 70 cm diepte of meer.
- Passeersporen en stations: let op de afbuiging van je wissels; de slanke wissel kost lengte, maar rijdt rustiger.
Veelgestelde vragen
Welke straal kan mijn N-materieel aan?
Dat staat bij de fabrikant van je loc of rijtuig. Veel kort materieel rijdt door de kleinste bocht van elk systeem; lange rijtuigen en sommige locs vragen meer. Voeg je materieel in TrackDrawer aan je plan toe, dan waarschuwt de controle bij elke bocht die krapper is.
Kan ik bochten van verschillende merken mengen?
Niet zonder meer: de stralen, de hoeken en de verbinders verschillen per systeem. Plan liefst met één systeem, en gebruik een overgang op een recht stuk als je toch combineert.
Proberen op je eigen plaat
Voer je plaatmaat en je N-rails in en laat de Auto-designer zien welke lussen, stations en dubbelsporen erop passen. Je kunt een minimumradius opgeven, zodat het plan nooit krapper wordt dan wat je treinen aankunnen.