Je oude doos rails een tweede leven geven

Benjamin | TrackDrawer.com · gepubliceerd 31 oktober 2026

Een doos oude rails is bijna altijd nog bruikbaar. Zoek eerst uit welk systeem je hebt, aan de vorm en aan het artikelnummer. Tel daarna per artikelnummer, maak schoon en controleer, en voer de voorraad in: de Auto-designer legt dan een baanplan dat precies uit die doos komt, zonder dat je eerst iets bijkoopt.

Stap 1: welk systeem heb je?

Twee vragen brengen je al ver.

Ligt er iets tussen de twee rails? Een rij kleine metalen puntjes in het midden van de dwarsliggers is de middengeleider met puntcontacten van Märklin. Dan heb je drierail voor wisselstroom: M-rail, K-rail of C-rail. Liggen er alleen twee rails, dan is het tweerail voor gelijkstroom, zoals Trix C, Roco, Piko of Fleischmann.

Hoe ziet de onderkant van het spoor eruit? Een spoorlichaam uit geperst metaal is M-rail. Losse kunststof dwarsliggers zonder bedding is K-rail. Een grijze kunststof bedding is C-rail, of Trix C als de puntcontacten ontbreken.

Het artikelnummer bevestigt het. Staat het nog op de verpakking of op het stuk zelf, dan zoek je het op in de catalogus van TrackDrawer. De nummerreeksen verschillen per systeem:

De catalogus bevat ook Piko A-Gleis, Fleischmann Profi-Gleis, Tillig, Kato, Peco en Hornby. Op de systeempagina van M-rail en die van de andere systemen vind je elk artikel met zijn lengte, radius en hoek.

Stap 2: sorteren en tellen

Sorteer per artikelnummer en leg gelijke stukken op een stapel. Handig is deze volgorde: rechte stukken per lengte, bochten per radius en per hoek, wissels links en rechts apart, tegenbogen, kruisingen, aansluitrails, schakel- en contactrails, stootblokken.

Let bij de bochten op de hoek, niet alleen op de radius. Een gesloten lus vraagt een volle cirkel uit bochten van dezelfde hoek: twaalf bochten van 30°, of acht van 45° voor de kleine Industriekreis. Heb je zes bochten van 30° en twaalf van 15° op dezelfde radius, dan is dat samen genoeg graden, maar de Auto-designer legt een lus alleen uit bochten van één hoek en zegt dat ook.

Bij M-rail loont het om de wissels goed te bekijken. De catalogus kent drie generaties met een andere hoek: 5118 en 5119 (30°, op R1, 1957 tot 1974), 5138 en 5139 (22°30', op R1, 1975 tot 2000) en 5203 en 5204 (24°17', op R2). Ze zien er gelijkaardig uit, maar ze leggen een passeerspoor niet op dezelfde manier.

Stap 3: schoonmaken en controleren

Oude rails zijn zelden kapot, wel vuil. Werk stuk voor stuk:

• Railkoppen. Veeg het loopvlak schoon met een doek of een reinigingsgum voor rails. Grof schuurmiddel laat krassen na waarin het vuil sneller terugkomt.
• Puntcontacten en middengeleider. Bij drierail moet elk puntje er nog zitten en schoon zijn; daar haalt de sleper de stroom.
• Railverbinders. Een verbinder die openstaat of scheef zit, geeft een slecht contact of een hobbel. Buig voorzichtig terug of vervang.
• Metaal. Kijk bij M-rail naar roest op het spoorlichaam en aan de verbindingen.
• Wissels. De tongen moeten vrij bewegen en goed aansluiten. Bij een elektrische wissel test je of de aandrijving in beide richtingen schakelt.

Leg daarna een cirkel uit je bochten en laat een loc rondrijden. Hapert hij steeds op hetzelfde stuk, dan weet je welk stuk je moet nakijken of opzijleggen. Ontspoort hij op een wissel, lees dan trein ontspoort bij de wissel.

Stap 4: systemen combineren

Heb je M- of K-rail en wil je uitbreiden met C-rail, dan bestaan daar overgangsrails voor. Een overgangsrail vangt het verschil in railprofiel en hoogte tussen de twee systemen op. In de catalogus:

• 24951: overgangsrail C naar M, 180 mm
• 24922: overgangsrail C naar K, 180 mm
• 2291: overgangsrail K naar M, 180 mm
• 62922 en 62951: overgangsrails bij Trix C-rail, vanaf Fleischmann Profi (180 mm) en naar Code 83, Roco Line en Fleischmann Profi (47 mm)

De geometrie scheelt per systeem. C-rail en M-rail liggen dicht bij elkaar: R1 is bij beide 360 mm, R2 is 437,5 tegen 437,4 mm, en de parallelafstand is 77,5 tegen 77,4 mm. K-rail wijkt af: R1 is ook 360 mm, maar de tweede radius is 424,6 mm en de parallelafstand 64,6 mm. Een dubbelspoor uit K-bochten aan de ene kant en C-bochten aan de andere sluit dus niet vanzelf. De verschillen tussen C en K staan op een rij in C-rail of K-rail.

Meng drierail en tweerail niet op één stroomkring: de stroom loopt bij beide anders. Een drierail-loc heeft wielen die niet geïsoleerd zijn en sluit een tweerailspoor kort.

Stap 5: voorraad invoeren en laten ontwerpen

Voer per artikelnummer in wat je geteld hebt. De Auto-designer werkt per railsysteem, dus kies het systeem waarvan je het meeste hebt. Overgangsrails en de stukken van het tweede systeem leg je daarna zelf in de editor.

Wat je dan krijgt, hangt af van wat er in de doos zit:

• Genoeg bochten en rechte stukken: ovalen, veelhoeken of een hondenbot, met de exacte stuklijst.
• Ook wissels met tegenbogen: passeersporen, een station of een rangeerterrein.
• Te weinig bochten voor een lus: een open plan uit je voorraad (een lijn met stootblokken of een U-vorm) en het kleinste ovaal dat wel lukt, met precies hoeveel bochten van welk nummer er nog ontbreken.

Hoe de Auto-designer precies kiest en wat hij controleert, lees je in de Auto-designer.

Veelgestelde vragen

Kan ik M-rail nog gebruiken naast nieuwe C-rail?

Ja. Met overgangsrail 24951 sluit je C-rail aan op M-rail. R1 en R2 en de parallelafstand liggen bij beide systemen bijna gelijk, wat het combineren eenvoudig maakt.

Hoe weet ik of een stuk K-rail of M-rail is?

Kijk naar het spoorlichaam. M-rail is geperst metaal, K-rail heeft losse kunststof dwarsliggers. Beide hebben puntcontacten in het midden. Het artikelnummer bevestigt het: K-rail zit in de 22xx-reeks, M-rail in de 51xx- en 52xx-reeks.

Tot slot

Tel je doos, voer de nummers in en laat de Auto-designer een plan leggen dat precies uit jouw stukken bestaat.